Họa sĩ Vũ Đình Tuấn - Tự do sáng tạo và khác biệt

Tôi biết Vũ Đình Tuấn chưa lâu, cách đây chừng dăm bảy năm gì đó. Đầu tiên là từ những bức minh họa trên Tạp chí Văn nghệ Quân đội. Cái tên Vũ Đình Tuấn "găm" vào đội ngũ biên tập ở "Nhà số 4" từ những bức minh họa đầu tiên. Sắc nét, khác biệt, ấn tượng, sáng tạo và đặc biệt cẩn trọng. Có thể nói, minh họa một cách cẩn trọng, chu đáo hết mức như Vũ Đình Tuấn không phải nhiều, khá hiếm nữa là khác.


Sau này thì tôi hiểu vì sao Vũ Đình Tuấn có cách làm việc như vậy. Bởi vì: Anh coi mỗi bức minh họa là một tác phẩm hội họa độc lập. Mới đây, anh có hẳn một triển lãm tranh minh họa. Một triển lãm cá nhân chuyên về tranh nhỏ, tranh minh họa mang tên “Câu chuyện tháng Giêng”, hình như chưa từng thấy ở Hà Nội. Những bức minh họa đĩnh đạc ở trên tường gallery, trong những chiếc khung khiến chúng trở nên sáng rực. Tôi may mắn từng được Vũ Đình Tuấn vẽ minh họa cho một truyện ngắn, và bức minh họa đó được treo tại triển lãm. Kết thúc triển lãm, anh tặng tôi bức ấy. Giờ tôi vẫn đang treo ở phòng khách. Còn những bức khác, hầu như đã được bán hết.


Họa sĩ Vũ Đình Tuấn. Ảnh do nhân vật cung cấp.

Việc những bức tranh minh họa được bán hết cho thấy nó không đơn thuần là minh họa cho tác phẩm văn chương nữa. Nó thực sự có đời sống riêng, có số phận riêng. Nó được lấy cảm hứng từ văn chương, nhưng nó không phụ thuộc vào văn chương. Nó vượt thoát, một cách kiêu hãnh, sang trọng.


Vũ Đình Tuấn ham vẽ từ lúc còn là học sinh tiểu học ở trường làng. Tôi thấy những họa sĩ thành danh thường được sinh ra, lớn lên trong những gia đình thực sự là chiếc nôi hội họa hoặc ít cũng là nghệ thuật nói chung có liên quan. Nhưng Vũ Đình Tuấn thì khác. Học, chơi, leo trèo, chạy nhảy, nhưng vẫn một mình một cõi, chúi mũi vào vẽ đủ thứ, vẽ cả sổ lưu niệm giúp các anh chị lớp trên sắp ra trường. Thậm chí từng bị thầy giáo dạy Toán bạt tai vì tội trong giờ học mà cứ cắm cúi ngồi vẽ. Mà nào chỉ bạt tai, thầy còn giận dữ xé toang bức tranh ấy. Vũ Đình Tuấn nói, suốt đời anh không quên được cảm giác đau xót khi nhìn bức tranh tan tành trong tay thầy.


Tuy vậy, dù là thầy dạy Toán hay bất kỳ ai đi nữa đều không thể buộc Vũ Đình Tuấn bớt say mê hội họa. Cậu bé ấy học đến lớp 8 thì bắt đầu vẽ... truyền thần giúp cho nhiều người cùng làng, những bức chân dung cha mẹ họ hoặc các liệt sĩ trong gia đình họ. Cũng trong khoảng thời gian đó, Vũ Đình Tuấn có bức tranh đầu tiên được đề nghị... mua. Người mua là bệnh nhân của bố anh. Ông rất thích bức Thúy Kiều-Kim Trọng mà Tuấn vừa vẽ xong trước đó. Bức tranh được trả 50 đồng. Có 50 đồng trong tay thì cũng thích thật đấy, nhưng cậu bé ấy... tiếc bức tranh nhiều hơn.

Tác phẩm tranh lụa "Mùa thu vàng" của họa sĩ Vũ Đình Tuấn.

Dù ở thôn quê nhưng chưa khi nào Tuấn thiếu họa phẩm. Người cung cấp nguồn họa phẩm vô tận cho Tuấn là anh trai cả. Tôi nghĩ, anh thật hạnh phúc, suốt tuổi thơ được đắm say với một môn nghệ thuật một cách thỏa thích. Vũ Đình Tuấn nói, người thầy dạy vẽ đầu tiên của anh là một... cuốn sách. Cuốn “Bước đầu học vẽ” của họa sĩ Nguyễn Văn Tỵ. Điều này thật giống với tôi. Tôi bắt đầu văn chương cũng bằng những cuốn sách. Chỉ có điều, cuốn sách của anh là một người thầy, còn sách của tôi là sự mở ra một cánh cửa.


Niềm say mê theo đuổi hội họa khiến Vũ Đình Tuấn quyết định thi vào ngành hội họa của Trường Cao đẳng Sư phạm Nhạc họa Trung ương. Năm ấy, anh đỗ thủ khoa. Sau đó Vũ Đình Tuấn còn học đồ họa ở Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội-nơi hiện giờ anh là giảng viên. Vẫn chưa dừng ở đấy, anh nhận được học bổng Indochina Art Panership ngay sau khi tốt nghiệp và theo học kỳ học mùa thu ở Trường Mỹ thuật Maine tại Mỹ.

Vũ Đình Tuấn nói anh và hội họa hẳn là c