Họa sỹ Nguyễn Thế Hùng – 10 năm đi từ Miền Lạc Du


Hanoi Grapevine thuật lại nội dung buổi trò chuyện giữa họa sỹ Nguyễn Thế Hùng, giám tuyển Dương Thu Hằng từ Hanoi Studio và nghệ sỹ đương đại tiêu biểu của Việt Nam, anh Trương Tân nhân dịp Miền Lạc Du – triển lãm solo của họa sỹ Nguyễn Thế Hùng diễn ra tại Hanoi Studio (13 Tràng Tiền) từ ngày 9 đến 23 tháng 11. Triển lãm đánh dấu bước chuyển tiếp theo trong sự nghiệp 10 năm của họa sỹ. Cuộc trò chuyện được dẫn dắt và ghi chép bởi nhà báo Trương Uyên Ly.

Ghi chép bởi Uyên Ly cho Hanoi Grapevine và Hanoi Studio. Không sao chép, đăng tải lại nếu không có sự đồng thuận của các bên.



Phần 1: “Lạc lối” trong sáng tạo


Xin bắt đầu với tác phẩm sắp đặt Những ngày dài gồm hơn 8000 bật lửa ga bày gần cửa ra vào studio. Có những vị khách trẻ bước vào nhìn thấy tác phẩm và thốt lên “Ối giời”, một phản ứng rất tự nhiên và tức thời trước sự hiện diện mạnh mẽ của tác phẩm. Nguồn cơn của tác phẩm là thế nào thưa họa sỹ?


Nguyễn Thế Hùng: Ý tưởng của mình xuất phát từ những quán trà vỉa hè với những chiếc bật lửa. Đó là một thứ hết sức đời sống được đặt trên mặt bàn, được gắn vào ống nước hoặc đúc bằng xi măng. Nó trông rất đẹp, như là một sản phẩm thiết kế riêng của quán trà đá vậy. Năm 2007 mình thử làm ở nhà. Sau đó dừng lại. Đến năm 2010 mình thử làm lại nhưng ở hình thức khác, trên bật lửa dán những câu ca dao tục ngữ trữ tình về đời sống dân gian. Nó như một cách so sánh giữa những câu ca dao còn nguyên giá trị hay đã mất đi với những chiếc bật lửa hết ga – chúng còn được giữ lại hay không là phụ thuộc vào thái độ của mọi người.


ULY: Tôi cũng thích ý nghĩa nhắc nhở của tác phẩm, trong khi tác phẩm ở kia, rất thực thể và hữu hình, thì nó lưu ý ta về cái vô hình, nó đặt câu hỏi về việc ta còn giữ được nó không, bao lâu, như thế nào.


Thưa anh Trương Tân: Vào thời điểm 2010 trở về trước, các nghệ sỹ VN làm sắp đặt khá sôi nổi? Anh có thể mô tả bối cảnh thời đó?.


Nghệ sỹ Trương Tân: Từ khoảng 1996, thì tôi làm những sắp đặt đầu tiên. Lúc trước tôi làm tác phẩm gần như chỉ có một mình cô đơn lắm. Năm 2000 tôi trở về nước, lúc đó có nhiều các nghệ sỹ đương đại tập trung ở Nhà Sàn anh Đức. Tôi rất vui vì có nhiều nghệ sỹ tham gia và có nhà tài trợ để làm tác phẩm sắp đặt. Ở ta thì không có quá trình nghệ sỹ làm sắp đặt hay trình diễn và trong trường không có dạy ngôn ngữ mới này. Nghệ sỹ làm cái này thì khó bán được tiền. Hồi đấy các gallery không dám làm và chỉ tập trung vào bán tranh. Lúc đó thì tôi già dặn hơn, làm nhiều tác phẩm hơn, được đi nhiều hơn. Và có nhiều bạn trẻ đến tình nguyện làm việc để được học và truyền kinh nghiệm. Ví dụ như Hùng. Tôi biết Hùng từ 2003 triển lãm ở viện Goethe.


ULY: Và việc làm trình diễn hay sắp đặt hỗ trợ cho làm tranh thế nào?


Họa sỹ Nguyễn Thế Hùng: Với tôi, làm sắp đặt, trình diễn hay bất kỳ công việc nào mình thích, thì đều bổ trợ cho nhau cả. Ngoài những kỹ năng hội họa mình học trong trường, thì sắp đặt trình diễn đem lại nhiều cảm xúc khác nhau và nhiều đường dẫn dắt để chuyển tải ý tưởng, giúp mình không bị cạn ý khi làm hội họa.


ULY: Vì sao Hanoi Studio quyết định trưng bày tác phẩm sắp đặt của Hùng, trong khi nhìn chung, như anh Trương Tân đã nêu, rất ít gallery chấp nhận sắp đặt vì khó bán?


Chị Dương Thu Hằng: Việc đem sắp đặt trình diễn đến công chúng còn có một khoảng cách dài. Bảo tàng của chúng ta cũng chưa mua. Các bộ sưu tập tư nhân cũng rất ít có. Các nghệ sỹ phải xin tiền tài trợ để thực hiện dự án của mình, cái đó là phi lợi nhuận, và gần như các nghệ sỹ trình diễn là để cho nhau xem, sự chia sẻ với công chúng là chưa có. Và để đến với công chúng thì cần sự chia sẻ, diễn giải. Và nếu Hanoi Studio có tổ chức một sự kiện trình diễn, thì cần có những art t