'Cảnh quan kép' câu chuyện họa sĩ lữ hành

Nghệ thuật phản ánh đời sống xã hội là một hình thức phổ biến của nghệ thuật đương đại. Bản thân Đỗ Tuấn Anh cũng dành quá nửa chặng đường sáng tác nghệ thuật của mình (tính đến thời điểm hiện tại) để phản ánh những vấn đề đó.


Sau gần 10 năm kể từ triển lãm cá nhân cuối cùng ở Hà Nội, anh trở lại với Sự phản chiếu của cảnh quan kép. Anh đã gặp một biến cố hoặc một cơ hội để được nhìn tập trung vào nội giới của mình và thể hiện ra nghệ thuật cách tinh khiết?

Triển lãm này đang diễn ra tại Hanoi Studio Gallery (13 Tràng Tiền, Hà Nội), kéo dài đến hết ngày 15/6/2022.


Tiến dần vào bên trong


Chỉ cần quan sát Đỗ Tuấn Anh từ chủ đề và cách thể hiện những đối tượng nghệ thuật của anh cũng đã thấy một chặng đường tìm tòi, nhiều thay đổi. Chặng đường đó đi từ những hiện tượng xung quanh của đời sống mà anh chứng kiến, rồi cô đọng trừu tượng dần vào văn hóa và trở về bên trong nội giới cá nhân.

Họa sĩ Đỗ Tuấn Anh (phải) tại triển lãm

Đỗ Tuấn Anh đã từng được nhắc đến từ những năm 2000 với cụm từ “họa sĩ chuyên vẽ chân dung người nghèo”. Triển lãm đầu tiên của anh xoáy vào những cảnh đời nghèo khổ, lầm lũi trong một đô thị. Đó là một bà cụ nhặt vỏ lon bia trong thùng rác, một người thợ vá xe sau một ngày lao động mệt mỏi, bà cụ bán bánh mì… Các tác phẩm của anh lúc này mang phong cách hiện thực biểu hiện.


Cho đến triển lãm Ồ! Thành phố năm 2009, đối tượng nghệ thuật đã chuyển đổi, tiến rộng hơn sang những hiện thực của sự phát triển cả một đô thị. Và tiếp đó trong các triển lãm Xa năm 2012, Kể chuyện phương Đông năm 2014 là hàng loạt các tác phẩm táo bạo, phản ánh đời sống, văn hóa bằng ngôn ngữ siêu thực.


Tác phẩm Sự phản chiếu trong triển lãm Xa, vẽ những người nông dân trên cánh đồng giả tưởng, hình ảnh ngôi đình làng phản chiếu trong mảnh gương vỡ bên cạnh mũi súng… Không gian của cánh đồng, của ngôi đình trong tác phẩm được trình bày kiểu hình ảnh giả lập. Ý niệm về văn hóa chỉ còn trong ảo ảnh, giữa bối cảnh nông thôn tượng trưng, được thể hiện rõ qua tạo hình tranh.

Tác phẩm "Sự phản chiếu"

Sau một sự thay đổi lớn trong cuộc sống cá nhân, Đỗ Tuấn Anh chuyển sang Đức định cư, nghệ thuật của anh chuyển trực tiếp sang những câu chuyện của đời sống cá nhân. Năm 2015, anh tham gia triển lãm nhóm Nhập cư và bản sắc tại Viện Goethe Hà Nội. Hàng loạt tác phẩm được trình bày trong khổ giấy lớn, nhưng đối tượng tạo hình thì được thu nhỏ vào trung tâm. Đó là những chiếc hộp hoặc lồng, bên trong diễn tả đời sống cá nhân - có lẽ của chính tác giả - ở các khoảng thời gian trong ngày. Các tác phẩm được đặt tên như Bữa sáng, Bữa trưa, Bữa tối, Tối muộn, Nửa đêm… Nhân vật gói gọn trong căn phòng của ngôi nhà gỗ kiểu châu Âu, với cái đầu được che kín, không còn nhận ra danh tính. Có thể thấy, câu chuyện nhập cư và bản sắc của cá nhân đã ám ảnh Đỗ Tuấn Anh nhiều như thế nào qua loạt tác phẩm này.


Đỗ Tuấn Anh sinh năm 1979 tại Thanh Hóa, Việt Nam. Tốt nghiệp khoa Đồ họa, Đại học Mỹ thuật Công nghiệp năm 2000. Hiện sống và làm việc tại Đức.